Hırvatistan Gezi Rehberi
ZAGREB
Aziz Marka Kilisesi
18 Ağustos 2024
Hırvatistan ve turizm kelimeleri aynı cümlede kullanılınca çoğu insanın aklına ilk olarak Adriyatik kıyıları geliyor. Gerçekten de Hırvatistan’da deniz turizmi ile kültür turizmini aynı anda yapabileceğiniz yerler sahil şeridinde bulunuyor. Hal böyle olunca denizden içerideki Zagreb turistik anlamda geri plana itilmiş oluyor.
Tipik bir Orta Avrupa kenti
Balkanlarda daha önce görmediğim son başkent olan Zagreb’e nihayet 2024 yılında aracımızla yaptığımız ve bir aya yakın süren seyahatimizde gitme fırsatı buldum. Gidince gördüm ki Zagreb çok sayıda tarihi-turistik varlığa sahip, en azından bir ya da iki günlük bir ziyareti fazlasıyla hak eden bir şehir. Adriyatik sahilindeki kentlerde belirgin şekilde hissedilen İtalya etkisine mukabil Zagreb’in görünümüne Orta Avrupa mimarisi hâkim.
Zagreb’in mavi tramvayları
Zagreb’in çok geniş kapsamlı bir tramvay ağı var. Toplamda 120 km’yi bulan tramvay ağı bir asırdan fazladır hizmet veriyor. Bütün toplu taşıma araçları mavi renkte, zira Zagreb kendine renk olarak maviyi seçmiş. Buna dünyanın en kısa füniküleri de dâhil. Yukarı Şehir ile Aşağı Şehir’i birbirine bağlayan füniküler sadece 66 metre uzunlukta ve yolculuk yalnızca yarım dakika sürüyor.
Yukarı Şehir’den Aşağı Şehir manzarası
Zagreb Yukarı Şehir ve Aşağı Şehir olmak üzere iki bölümden oluşuyor. Yukarı Şehir (Gornji Grad) adından da anlaşılacağı üzere tepelik bölgede yer alan ve eski eserlerin yoğunlaştığı tarihi Zagreb’e deniyor. Aşağı Şehir (Donji Grad) ise daha yeni semtlerden oluşan düzlük bölümün adı. Zagreb’i ziyaret edenlerin her iki bölgede de görebilecekleri çok sayıda yer var. Bunların çoğu birbirine yakın olduğu için şehri yürüyerek gezmek gayet mümkün. Biz bu şehir için iki yarım gün planlamıştık. İlk gün yağmur dolayısıyla fazla gezemediysek de ikinci gün yürüyerek kalan yerlerin hemen hemen tamamını gördük.
Ban Jelacic Meydanı
Şehrin merkezi sayabileceğimiz yer Ban Jelacic Meydanı. Meydana adını veren Josip Jelačić 19. yüzyılda Hırvatistan Ban’ı, bugünkü anlamıyla başbakan olarak görev yapan bir zat. Meydanın ortasında bir de heykeli var. Araç trafiğine kapalı olan meydanın bir kenarından tramvaylar geçiyor. Buradan başlayan 6 km uzunluğundaki Ilıca Caddesi özellikle alışveriş yerleri ve yeme-içme mekânlarının yoğunlaştığı bir hat. Ilıca isminin Türkçe’den geçtiği anlaşılıyor.
Dolac Pazarı
Meydana çok yakın konumdaki Dolac Pazarı yerli halkın da, ziyaretçilerin de ilgisini çeken bir yer. Alt kat kapalı, üst kat açık pazar olarak hizmet veriyor.
Zagreb Katedrali kapsamlı bir restorasyonda
Zagreb’in en büyük kilisesi olan Zagreb Katedrali, Hz. Meryem’in Göğe Kabulü adına inşa edilmiş. İlk yapımı 11. asrın sonlarına kadar giden katedral aradan geçen yıllarda çok kere tahribata uğramış. 13. asırda Moğolların istilasından dahi nasibini almış. Bugünkü görünümüne Gotik tarz hâkim. Biz gittiğimizde büyük çaplı restorasyon vardı, dolayısıyla ziyarete kapalıydı. Katedralin etrafında kalıntıları bulunan surlar ve hisarlar ise yaklaşan Osmanlı tehlikesine karşı 15. yüzyılda inşa edilmiş.
İçinde şapel bulunan Taş Kapı
Katedralden çıkıp Yukarı Şehir’in tarih kokan sokaklarından geçerek Taş Kapı’ya ulaşılıyor. Burası binaların altına inşa edilmiş, aynen Mardin’de örnekleri bulunan “abbara” tarzı bir geçit. Taş Kapı’yı özel kılan şey şu: 1730’larda yaşanan ve Zagreb’i kül eden büyük yangında bu noktadaki Hz. Meryem ve Hz. İsa tasvirleri zarar görmeden kurtuluyor. Bunu bir mucize sayan halk burayı bir şapele dönüştürüyor. Duvarlara da şükran plaketleri asıyorlar. Biz de burada bulunduğumuz sırada gelen geçenlerin büyük saygı gösterdiklerine, durup dua ettiklerine, mum yaktıklarına, en azından haç çıkardıklarına şahit olduk.
Dünyanın en kısa füniküleri
Bir şeye daha şahit olduk: Kadının biri uzunca bir süre ayakta dua ettiği için yaşlıca bir İngiliz kadın turist “artık yeter, çekil de fotoğraf çekelim” kabilinden bir şeyler söyledi. Kadın aldırmayıp duaya devam edince İngiliz kızdı, içinde “domuz (pig)” kelimesi de geçen iltifat (!) cümlelerini sıralayıp oradan ayrıldı.
Aziz Marka Kilisesi önünde fotoğraf çektirmesek olmazdı
Aziz Marka Kilisesi kentin sembollerinden biri ve Zagreb fotoğraflarının olmazsa olmazı. Özellikle Hırvatistan’ın ve Zagreb şehrinin tarihi armalarının da işlendiği renkli çatı seramikleri çok dikkat çekici. Bir 13. yüzyıl eseri olan kilisenin bulunduğu meydanın etrafında Hırvatistan Parlamentosu, Anayasa Mahkemesi, Başbakanlık gibi devlet kurumları sıralanıyor. Durum böyle olunca meydana giriş güvenlik gerekçesiyle ziyaretçilere kapatılmış.
Lotrscak Kulesi
Meydana yakın bir mesafedeki Lotrscak (Lotrščak) Kulesi Aşağı Şehir’i tamamen gözetleyebilecek bir noktaya inşa edilmiş. Rivayet o ki 15. asırda kuleden atılan toplar birkaç kilometre güneydeki Sava Nehri yakınlarına mevzilenen Osmanlı birliklerini korkutmuş ve o gün için şehri Türk istilasından kurtarmış. Rivayetin gerçekliği tartışılır lakin günümüzde de her gün tam öğle saatinde kuleden tek bir top atışı yapılıyor. Çok sayıda ziyaretçi bizim iftar topuna benzeyen bu tek atışı izlemek üzere öğleye doğru kulenin etrafında yerini alıyor. Bize bir şey ifade etmediği için son 15 dakikayı beklemedik, yolumuza devam ettik.
Ban Jelacic Meydanı’nda Josip Jelačić’in heykeli
Bu bölgede yürürken kulağımıza Türkçe konuşmalar çalındı. Meğer tarihi bir eserin restorasyonunu bir Türk müteahhit üstlenmiş, işçilerini ise Türkiye’den götürmüş. Memleketin farklı şehirlerinden gelen işçilerle ayaküstü sohbet ettik. İşleri birkaç yıl sürecekmiş. İlginç olan şu ki bizim işçiler restore ettikleri binanın ne binası olduğunu bilmiyorlardı.
Griç Tüneli’nde
Yukarı Şehir’den merdivenlerle Aşağı Şehir’e inilen yerde Griç Tüneli karşılıyor sizi. Griç Tüneli 1943 yılında 2. Dünya Savaşı devam ederken sivil halk için sığınak olarak inşa edilmiş. Yukarı Şehir’in altına oyulan başka tünellerle de bağlantısı varmış, lakin bugün diğerlerine giriş mümkün değil. Sadece 350 metre uzunluğundaki Griç Tüneli yerli ve yabancı ziyaretçilerin görmesi için açık tutuluyor. Zaman zaman çeşitli sergilere ev sahipliği yapıyor. Tüneli boydan boya geçip diğer kapısından çıkınca Zagreb’in merkezi bölgesine ulaşılıyor.
Zagreb’in merkezinde yaya bölgesi
Zagreb bahsini müzelere dair bir notla tamamlayalım. Kentte çok sayıda müze var. Başka kentlerden alışık olduğumuz türde müzeler de var, çok ilginç konularda açılmış olanlar da. Biten İlişkiler (ya da Kırık Kalpler) Müzesi, Selfie ve Hatıralar Müzesi, Mantar Müzesi, İllüzyon (Yanılsama) Müzesi ilginç müzelere birkaç örnek.
Resterasyonları inşallah bizde yapılanlar gibi olmaz.
Olmamasını temenni ederim.