Bosna Hersek Gezi Rehberi

SREBRENİTSA

 

 

Srebrenitsa Şehitliği

Srebrenitsa Şehitliği

5 Eylül 2020

BOSNA Hersek’e 2019’daki ikinci gidişimizde zamanımızın genişliğinden de istifade ederek Srebrenitsa’yı (Srebrenica) mutlaka görmeyi kafaya koymuştum. Oralara kadar gidip de yakın tarihin en çarpıcı ve en muazzam trajedilerinden birisinin yaşandığı yeri görmemek büyük bir eksiklik olacaktı gerçekten de. Standart Bosna Hersek gezilerinin hiç birisinde Srebrenitsa yer almıyor. Zahmetli bir yolu var çünkü.

Srebrenitsa şehir merkezi

Srebrenitsa şehir merkezi

Saraybosna’nın doğu çıkışından itibaren Sırp özerk bölgesi başlıyor. Dolayısıyla Srebrenitsa’nın da içinde bulunduğu bu bölge Bosna Sırplarının yönetiminde. Saraybosna ile Srebrenitsa arası yaklaşık 130 km mesafede. Ama daha önce de belirttiğimiz gibi yolun gerek fiziki kalitesi, gerekse hız tahditleri yüzünden bu yolu takriben 3 saatte ancak gidebildik. Yolculuğumuza eşlik eden yağmurun rolünü de unutmamak lazım.

Srebrenitsa Şehitliği'nin girişindeki kitabe

Srebrenitsa Şehitliği’nin girişindeki kitabe

Söz yollardan açılmışken bir-iki hususa değinelim. Kırsal alanlarda yerleşimin dağınıklığı sebebiyle hız tahditleri gerçekten bıktırıcı boyutta. Okul bölgelerinde hız sınırı 30 km’ye kadar düşüyor. İşin ilginç yanı, tahdidin başlangıcını gösteren hız levhaları var, ama bitişini gösteren herhangi bir işaret yok. Bu yüzden nerede yavaşlayacağınızı biliyorsunuz ama süratinizi tekrar nerede normale çevireceğinizi anlayamıyorsunuz. Yollarda hiç beklemediğiniz yerlerde tripod üzerine kurduğu radarlı kamera ile hız kontrolü yapan polisle burun buruna gelmeniz mümkün.

Srebrenitsa Şehitliği'nden bir görünüm

Srebrenitsa Şehitliği’nden bir görünüm

Biz kurallara uymaya azami gayret sarf ettik ama bu güzergâhta bir kere polisle muhatap olduk. Bizi durduran iki Sırp trafik polisi 60 km hız tahdidi olan yerden 72 km ile geçtiğimizi söyleyerek belgelerimizi aldı. Şükür ki bizimle muhatap olanın makul derecede İngilizcesi vardı, böylece anlaşmakta zorluk yaşamadık. 20-30 km gerideki bir kasabaya dönüp cezayı ödememiz gerektiğini, ödedikten sonra belgelerimizi iade edeceğini söyledi. Biz ise Srebrenitsa’ya gittiğimizi, gidiş istikametinde herhangi bir yerde ödeyip ödeyemeyeceğimizi sorduk. Cevap olumsuzdu. Çeşitli Balkan ülkeleri için anlatılan rüşvet hikâyelerini hatırlayıp acaba böyle bir taleple karşılaşır mıyız diye de tetikte bekledik. Asla böyle gayriahlaki bir şeyi yapmaya niyetimiz yoktu. Gerekirse geri gidip cezamızı ödedikten sonra paşa paşa yolumuza devam edecektik. Allah’tan trafik polislerinden dolaylı da olsa böyle bir talep gelmedi. Bu arada nereli olduğumuz, ne iş yaptığımız gibi muhabbetlere de girdik. Hatta karşılıklı şakalar yaptık. Bizim vali olduğumuzu, diplomatik pasaport taşıdığımızı öğrenince fazla kurcalamadılar, belgeleri iade ettiler. Biz de teşekkür edip yolumuza devam ettik. Sonradan öğrendiğimize göre hız toleransı Türkiye’deki gibi yüzde 10 değil, limit kaç km olursa olsun, ilave 10 km imiş. Bir başka deyişle 30 km sınırının olduğu yerde 40 km’ye kadar, 60 km sınırının olduğu yerde 70 km’ye kadar tolerans uygulanıyormuş. Yani bu olayda bizim limit aşımımız fiilen 2 km imiş.

Şehitlerin isimlerinin yazılı olduğu taş bloklar...

Şehit isimlerinin yazılı olduğu taş bloklar. Resimde görünen sadece küçük bir kısmı.

Bu tecrübe paylaşımının ardından tekrar konumuza dönelim.

Srebrenitsa’da 1995’te yaşanan katliam, beylik ifadeyle 21. asrın eşiğinde, Avrupa’nın göbeğinde cereyan eden, insan havsalasının almakta zorlandığı türden bir olay. Birleşmiş Milletler’in bu şehri güvenli bölge ilan etmesi üzerine, o güne kadar direniş gösteren Boşnakların silahlarının teslim alındığı, sonra bu silahsız insanların Hollandalı BM güçleri tarafından mütecaviz Sırplara teslim edilerek katledildikleri kapkara bir tarih sayfası. Yıllar sonra yarım yamalak da olsa resmi kayıtlara “soykırım” olarak giren bu trajedi, adına “homo sapiens” denerek güzellemeler dizilen yaratığın bu çağda bile ne kadar vahşileşebileceğinin en somut örneği.

Dağ taş kabir...

Dağ taş kabir…

Söz konusu olayda toplu olarak öldürülenlerin gömüldüğü toplu mezarların yerleri, belli olmasın diye birkaç defa değiştirilmiş. Sadece birkaç gün içerisinde katledilen toplam 8.372 şehitten naaşına ulaşılabilen 6.643’ü, kent merkezine 10 km mesafedeki Potoçari mevkiinde bulunan Srebrenitsa Şehitliği’nde (Memorijalni Centar Srebrenica-Potočari) yatıyor bugün. Alfabetik sırayla şehitlerin isimlerinin kazındığı taş bloklar ve göz alabildiğince uzanan mezar taşları, katliamın ne denli büyük olduğunun canlı şahitleri.

Srebrenitsa’da birbirine komşu cami ve kilise

Srebrenitsa’da birbirine komşu cami ve kilise

Srebrenitsa şehir merkezi sessiz, sakin bir taşra kasabası görünümünde. Gittiğimizde gördüğümüz aşırı sükûnet bizi oldukça şaşırttı. Yemek yiyecek bir yer bulmakta bile zorlandık. Burada kilise ve camileri yan yana görmek mümkün. Bununla birlikte turistik açıdan fazla bir cazibesi yok. Kısacası bu tarafa yapılacak bir seyahat sadece şehitliği görme amaçlı olacaktır.

2 Yorumlar

  1. Mehmet Dönmez

    😥😡

    Yanıtla
    • GezmeKeyfi

      İnsanı gerçekten hüzne boğan bir yer burası…

      Yanıtla

Bir İçerik Gönder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.