Bulgaristan Gezi Rehberi
FİLİBE
Filibe’nin tarihi bölgesi
1 Eylül 2024
Avrupa’nın en eski kentlerinden biri olmakla gururlanan Filibe, bu özelliğini MÖ 4. asırda Büyük İskender’in babası Filip tarafından kurulduğu iddiasına dayandırıyor. Filibe ismi de “Filip’in şehri” anlamında Philippopolis’ten geliyor. Bulgarlar Slav kökenli “Plovdiv” ismini kullanıyorlar.
Filibe olduğunu bilmesek Anadolu’da bir kent zannederiz
Filibe’yi gezerken köklü tarihinin izlerini görebileceğiniz çeşitli eserler var. Fakat şehrin görünümüne damgasını vuran eserlerin büyük çoğunluğu Osmanlı dönemine ait. Filibe’yi her kim dolaşsa burasının her şeyiyle bir Türk kenti olduğunu söyleyecektir. Tarihi bölgedeki mimari Safranbolu ya da Beypazarı’nı andırıyor. Tek fark binalar daha renkli ve daha süslü.
Çağdaş Sanat Galerisi olarak kullanılan Osmanlı Hamamı
Filibe’nin bir Türk kenti görünümünde olmasında yadırganacak bir şey yok, zira Türklerin bu bölgeyi fethi Osmanlı Devleti’nin ilk asrına, 1360’lara kadar gidiyor. 1885’e kadar elimizde tuttuğumuza göre 5 asırdan daha fazla Türk hâkimiyeti altında şekillenmiş. Allah var, Bulgarlar da bütün o tarihi dokuyu korumuş, bakımını yapmış, turizme kazandırmış. Neticede Filibe 2019 yılı Avrupa Kültür Başkenti olmaya layık görülmüş.
Nebet Tepe ve kalıntılar
Meriç Irmağı şehrin içinden geçiyor. Meriç’in kuzeyinde kalan Karşıyaka adlı mahalle genellikle düzlük, buna mukabil tarihi eserlerin yoğunlaştığı güney bölgede çok sayıda tepe var. Bu tepelerin isimleri de yabancı değil: Nebet (Nöbet) Tepe, Cambaz Tepe, Sahat (Saat) Tepe, Taksim Tepe, Bunarcık (Pınarcık) Tepe…
Cuma Camii’nin altı kafe olarak işletiliyor
Filibe’nin fetih sembolü Cuma Camii, diğer adıyla Hüdavendigâr Camii çarşı merkezinde, dükkânların arasında yer alıyor. Caminin fethi takip eden yıllarda, 14. asırda I. Murad Hüdavendigâr tarafından yaptırıldığı düşünülse de 15. asırda II. Murad döneminde inşa edildiğini savunan araştırmacılar da mevcut. Günümüze kadar birçok kere restorasyon görmüş. Oldukça güzel dekore edilmiş büyük bir mabed burası. Namaz sonrası konuştuğumuz cami imamının Türk Diyaneti tarafından Bursa’dan geçici görevle gönderildiğini öğrendik.
Antik Roma Stadyumu’nu binalar neredeyse yutuyormuş
Caminin yanı başında binaların arasına sıkışmış vaziyette Antik Roma Stadyumu yer alıyor. Bu noktadan güneye uzanan Knyaz Alexander Caddesi ile kuzeye uzanan Rayko Daskalov Caddesi araç trafiğine kapalı iki hat. Bunlara bir de aynı bölgedeki Kapana semtini eklemek lazım. Buralar yerli yabancı herkesin kafe ve restoranlarında keyifle vakit geçirdiği, mağazalarında alışveriş yaptığı yerler.
Lamartin Evi tipik mimariyi yansıtan örneklerden
Buradan Filibe’nin Eski Şehir bölgesine geçelim. Arnavut kaldırımlı daracık sokakları ve pastel boyalı cumbalı evleri ile Anadolu’daymış hissini alacağınız yer özellikle bu bölge. UNESCO’nun dünya miras listesine aldığı bu semtte çok sayıda tarihi konak bulunuyor. Vaktiyle nüfuzlu ailelere ait bu konaklar günümüzde müze, sanat galerisi, kültür merkezi gibi amaçlarla kullanılıyor. Hindliyan Evi, Balabanov Evi, Nedkoviç Evi, Lamartin Evi bunlara örnek.
Bölge Etnografya Müzesi’nin görkemli binası
Filibeli tüccar Argir Hristov Kuyumcuoğlu’nun yaptırdığı Kuyumcuoğlu Evi özellikle zikredilmeyi hak eden bir konak. 1847 yapımı konak 1938’den beri Bölge Etnografya Müzesi olarak hizmet veriyor. Binanın barok mimarisi ve süslü duvarları gerçekten göz kamaştırıyor.
Tarihi binalar arasında Hisar Kapı
Müzeye bitişik konumdaki Hisar Kapı tarihi şehir surlarındaki kapılardan biri ve 11. yüzyıldan miras. Osmanlı döneminde surların üzerine inşa edilen binalarla birlikte ilginç bir manzara sunuyor.
Aziz Konstantin ve Azize Helena Kilisesi’nin muhteşem iç süslemeleri
Hisar Kapı’nın diğer yanındaki Aziz Konstantin ve Azize Helena Kilisesi İstanbul’u da kurduğuna inanılan Roma İmparatoru Konstantin ve annesi Helena’nın adını taşıyor. İlk yapımı 4. yüzyıla kadar gidiyor. Dışı gayet sade ve mütevazı, fakat içi altın yaldızlarla donatılmış son derece gösterişli bir Ortodoks kilisesi.
Meryem’in Göğe Kabulü Katedrali
Benzer bir durum 9. asır yapımı Meryem’in Göğe Kabulü Katedrali için de geçerli. Onun da dışı oldukça sade, içi ise altın varaklı süslemelerin ihtişamıyla göz alıyor.
15. yüzyıl Osmanlı eseri İmaret Camii’nin içi
Osmanlı dönemindeki Mevlevihane ise restoran olarak işletiliyor. Biz makul bir gün ve saatte gittiğimiz halde Mevlevihane kapalı, hiçbir hayat emaresi görülmüyordu. Bu yüzden binayı gezme imkânımız olmadı.
Antik Roma Tiyatrosu
Değineceğim son yer Antik Roma Tiyatrosu. Sırtını bir yamaca dayamış, bizim Ege ve Akdeniz bölgesinde bolca örneği bulunan amfiteatr’lardan biri burası. İyi korunduğu anlaşılıyor. Girişi ücretli, lakin etrafını çevreleyen parmaklıkların dışından galeriler ve dehlizler hariç hemen hemen tamamını görmek mümkün.
Evler birbirine neredeyse kol mesafesinde
Filibe Balkanların bize en yakın turistik gezi noktalarından biri. İstanbul’dan 420 km, Kapıkule Sınır Kapısı’ndan ise sadece 160 km mesafede. Üstelik yolun tamamı otoyol. Dolayısıyla bir hafta sonu seyahati için dahi son derece müsait bir konumda. Gidildiğinde tarihi sokaklarında kaybolmanın keyfini süreceğiniz, hem antik çağların hem de Osmanlı döneminin mirası içinde zamanı unutacağınız son derece şirin bir kent.
Elinize sağlık. Komşu kadar yakın komşu ülke ve güzel şehri Filibe…
Görmek ümidiyle.
Filibe Türkiye sınırından sadece 160 km. Bu bile insanın gezme iştahını kabartacak cinsten bir bilgi. İnşallah size de nasip olur.