Bilgi Notu

BALKANLARDA ULAŞIM ve KONAKLAMA

İLGİLİ SAYFALAR:

> Balkanlar: Genel Değerlendirme

> Balkanlarda Türk Olmak

> Endülüs’te Ulaşım ve Konaklama

Saraybosna’da Başçarşı ve Sebil

5 Eylül 2020

(Güncelleme: 8 Ağustos 2024)

ULAŞIM

Balkan ülkelerine seyahat farklı yöntemlerle yapılabilir. Hizmetler paket olarak geldiği için birçok insan bir tura katılmanın kolaylığını tercih ediyor. Balkanlara yönelik çok sayıda tur var piyasada. Uçakla gidip orada tek, aile veya arkadaş grubu olarak bir gezi planı yapmak da mümkün. Bununla birlikte bu yazıda daha çok araçla yapılacak bir seyahatin detaylarına değineceğim.

Romanya Parlamentosu, nam-ı diğer Çavuşesku’nun Sarayı

Biz Balkan coğrafyasına salt turistik amaçla yaptığımız dört seyahatimizde de serbest ve esnek bir program istediğimiz için kalabalık turlara katılmadık. 2013 yılındaki 6 günlük ilk seyahatimizde önceden ayarlanan rehberli ve şoförlü araçla gezdik. Bu tür bir programda doğal olarak araçla ilgili sizin yapmanız gereken bir şey olmuyor.

Ohrid yakınlarında Su Üstündeki Müze: Kemik Koyu

2019, 2022 ve 2024’te ise Balkanlar’a kendi aracımızla gittik. Her üçünde de bir aya yakın kaldık, çok sayıda ülkeye giriş-çıkış yaptık. Her seferinde 5.000 km’den fazla yol yaptık. Bu türden bir yolculukta her şeyi kendinizin halletmesi gerektiği için, benzer bir seyahat yapmayı planlayanlar için kendi tecrübelerimiz ışığında bazı bilgileri paylaşmak isterim. 

Karadağ Kotor’da Eski Şehir bölgesi

Vize:

Öncelikle AB üyesi olmayan Balkan ülkelerinin hiçbiri, 90 günü aşmayan seyahatlerde Türk vatandaşlarından vize istemiyor. Ama karayoluyla gidecekler Bulgaristan veya Yunanistan’dan geçmek zorunda oldukları için umuma mahsus pasaport taşıyorlarsa Schengen vizesi almak zorundalar. Vize zorunluluğu AB üyesi olan Hırvatistan, Romanya ve Slovenya için de geçerli. Resmi pasaport (gri, yeşil, diplomatik) sahipleri ise AB üyesi olan bu ülkelerde 90 güne kadar vizeden muaf. 

Bosna Hersek’in kırsal bölgelerinden bir yol manzarası

Yurtdışında araç kullanma:

Bunun için 3 şey gerekli: (1) yeni tip çipli ehliyetinizin olması, (2) ruhsatta kayıtlı araç sahibinin sürücü veya yolcu olarak seyahat ediyor olması, (3) bizdeki zorunlu trafik sigortasının uluslararası versiyonu olan ve “Yeşil Sigorta” tabir edilen sigortanın yaptırılmış olması. Bu sigortayı süreli yaptırabiliyorsunuz. Yeşil sigortanın geçmediği tek Balkan ülkesi Kosova. Burada giriş kapısında minimumu 15 gün için 15 Euro olan “ayakbastı parası” ödeyerek araba kullanabiliyorsunuz. İsteğe bağlı olmakla birlikte kaza ve hırsızlık gibi ihtimallere karşı kasko sigortanızı da yurtdışında geçerli olacak şekilde belirli bir süre için uzatmak, yani zeyil yaptırmakta fayda var.

Kosova Priştine’de Yaşar Paşa Camii

Otoyol ücretleri:

Ülkelerin otoyol ücretlendirme yöntemleri birbirinden farklı. Bulgaristan’da belirli bir süre için ödeme yaparak (vinyet satın alarak) o süre zarfında otoyollarda istediğiniz kadar dolaşabiliyorsunuz. En kısa süre bir hafta. Vinyeti sınır kapılarındaki satış yerlerinden, akaryakıt istasyonlarından veya internetten almak mümkün. Sırbistan, Hırvatistan ve Bosna Hersek aynen Türkiye’deki gibi gittiğiniz mesafeye göre ücret alıyor. Yunanistan ve Kuzey Makedonya ise “Deli Dumrul yöntemi (!)” uyguluyor. Bizdeki Kuzey Marmara Otoyolu’na benzer şekilde otoyol boyunca giderken karşınıza bir gişe çıkıyor, para ödeyip devam ediyorsunuz. Üstelik Yunanistan’da her 60-70 kilometrede, Kuzey Makedonya’da ise her 30-40 kilometrede yeni bir gişeyle karşılaşıyorsunuz. Genel olarak bu ülkelerde otoyol ücretleri, Türkiye’deki devlete ait otoyolların ücretlerinden daha pahalı.

Makedonya Üsküp yakınlarında Matka Kanyonu

Trafik kurallarına uyma:

Bütün yollarda hız tahditlerine azami gayret gösterilmesini ısrarla tavsiye ediyoruz. Balkan ülkelerinde otoyollar dışındaki yolların kalitesi genellikle çok düşük. Özellikle kırsal bölgelerden geçen yollarda hız sınırları olabildiğince düşüyor. Bunda arazi yapısının birçok bölgede engebeli olması ve bölünmüş yolların çok sınırlı olmasının rolü büyük. Fakat asıl sebep yerleşimin dağınık olması yüzünden sürekli meskûn bölgelerden geçmek zorunda kalmanız. Okul bulunan mıntıkalarda hız limiti çoğunlukla 30 veya 40 km. Değinmek istediğim bir hoşluk da şu ki, Balkanlarda, özellikle Bosna Hersek’te gideceğiniz güzergâhta polisin hız kontrolü yaptığını karşıdan gelen araçların yaktığı selektörlerden anlıyorsunuz.

Bütün Balkan şehirlerinde trafik ışığı olsun ya da olmasın –bizdekinin aksine– yayalara yol verme alışkanlığı yerleşmiş durumda. Yayalar da araçların nasıl olsa kendilerine yol vereceğinden emin oldukları için yola pervasızca çıkabiliyorlar. Araç kullananların ceza ya da kaza tehlikesine karşı Türkiye’deki kötü alışkanlıkları oraya taşımamaları ve yayalara yol verme konusunda hassas davranmaları gerekiyor.

Dubrovnik surları içinde Eski Şehir bölgesi

Güzergâhın planlanması:

Güzergâhınızı planlamak ve gideceğiniz yeri bulmak, akıllı telefonların tamamında kullanılan uygulamalarla oldukça kolay. Bu uygulamaların bazıları internet olmadan da çalışabiliyor. Bununla birlikte uygulamanın önerdiği ya da en kısa görünen yol her zaman en uygun güzergâh anlamına gelmiyor. Herhangi bir aksaklık yaşamamak için yola çıkmadan önce güzergâhı bir parça çalışmakta, gerektiğinde uzun olsa bile daha uygun olan yolu tercih etmekte fayda var. Bir de sürücünün yanındaki yol arkadaşının haritayı takip etmesi önemli. Şehirlerin gezilecek yerlerini sizin önceliklerinize göre sıralayıp gezi planı çıkaran uygulamalardan faydalanmak da işinizi kolaylaştıracaktır.

Belgrad’da Aziz Marko Kilisesi

Otoparklar:

Güvenlik gerekçesiyle aracınızı rastgele yerlere değil, güvenli otoparklara bırakmanızda fayda var. Otoparklar genellikle pahalı ama yaban ellerde risk almaya gerek yok. Biz konakladığımız yerleri otoparkı olanlardan seçmeye gayret ettik. Özel otoparkı olmayan yerlerde ise aracımızı ücretli otoparklara bıraktık. Şehirlerin turistik bölgeleri genellikle yürüme mesafesi içerisinde. Gerektiğinde toplu taşıma kullanılabilir.

Hırvatistan’da Pula Arena

Sınır geçişleri:

Genel olarak turizm sezonunda sınır kapılarında uzun kuyruklar oluşuyor. Seyahat planlarını yaparken bekleme sürelerini gözden uzak tutmamak gerekiyor. Dönüş yolculuklarımızda bizi en fazla bekleten kapılar maalesef kendi ülkemizin sınır kapıları oldu. Bütün seyahatlerimizde neredeyse bütün Balkan ülkelerinin sınır kapılarından defalarca giriş-çıkış yaptık ve araç yoğunluğundan kaynaklanan kısa beklemeler dışında hiçbir sorunla karşılaşmadık. Bunun en önemli sebebi gümrük kontrollerinin örnekleme (random) yapılması, şüpheli bir durum varsa ona yoğunlaşılması idi.

Üsküp’ün meşhur Türk Çarşısı

Fakat bizim kapılarda, mesela Kapıkule’de gümrük görevlileri istisnasız bütün araçların belgelerini alıyor, sonra ofise geçip kayıtlarına bakıyor, en son da bagajlarını açıp inceliyor. Bir başka ifadeyle polisin yaptığı pasaport kontrolüne ilaveten üç ayrı gümrük işlemi yapılıyor. “İşlem tamam” komutunu alınca da dördüncü bir aşama olmak üzere bariyerli bir kapıdan geçmenize izin veriliyor. Durum böyle olunca uzun beklemeler kaçınılmaz oluyor. Onca yolu sorunsuz dolaşıp kendi sınır kapımızda hantal bürokrasiye takılmak, bir zamanların sosyalist ülkelerindeki kırtasiyecilikle dalga geçerken şimdi dönüp o ülkelere gıpta etmek insanı sadece üzmekle kalmıyor, utandırıyor da…

Batı Trakya’da İskeçe şehrinin tarihi bölgesi

KONAKLAMA

Balkanlara yaptığımız turistik mahiyetteki ilk gezimizde konakladığımız otelleri bize rehberlik yapan şirket ayarladı. Sonraki üç seyahatimizin her biri bir aya yakın sürdüğü için otelden ziyade apart dairelerde kalmayı tercih ettik. Konaklamalarımızı bazen booking bazen de airbnb uygulamalarından yaptık.

Bosna Hersek’te Osmanlı köyü Poçitel’den bir görünüm

Birkaç günü aşan konaklamalarda bir otel odasına sıkışmaktan ziyade apart dairede kalmak bize daha rahat geliyor. Kendi evinizin konforunu oraya taşımak anlamına geliyor bu. Kahvaltı ve yemekleri dışarı çıkmak zorunda kalmadan evde hazırlamak mümkün oluyor. Üstelik daha ekonomik bir tatil yapmış oluyorsunuz. Bu yöntem yerel halkı daha yakından tanımak, mahalle yaşantısını görmek için de bir fırsat sunuyor.

Sofya’da ibadete açık tek cami Banyabaşı Camii

İnternet üzerinden konaklama yeri seçerken kendi tercihlerinizi belirlemeniz bir zorunluluk. Ne tür bir tesis olduğu (otel, apart daire, hostel, yazlık, vb), merkeze uzaklığı, otopark, internet erişimi, özel banyo ve mutfak gibi imkânların bulunup bulunmadığı gibi konular tercihinizi etkileyebilir. Bir de o tesiste daha önce kalanların yaptıkları değerlendirmeleri ve verdikleri puanları dikkate almakta fayda var, tabii kendi açınızdan yorumlamak suretiyle. Başkası için önemsiz olan sizin için önemli olabilir.

Hırvatistan Split’te kırsal bir kilise örneği

Rezervasyonları internet üzerinden yapsanız bile zaman zaman ev sahibi ile muhatap olmanız gereken durumlarla karşılaşabiliyorsunuz. Bu durumda siz ya da muhatabınız yabancı dil, özellikle İngilizce bilmiyorsa anlaşmak zorlaşabiliyor. Her şey yolunda gittiğinde tamam, ama bir sorun çıktığında bu konu daha önemli hale geliyor. Allah’tan Google Translate gibi uygulamalar pek çok dünya dilinde çeviri imkânı sağlıyor, böylece hayatınızı kolaylaştırıyor.

*******************

Yurt dışında ulaşım ve konaklama konusundaki daha farklı tecrübelerimizi “Endülüs’te Ulaşım ve Konaklama” sayfamızda bulabilirsiniz.

İLGİLİ SAYFALAR:

> Balkanlar: Genel Değerlendirme

> Balkanlarda Türk Olmak

> Endülüs’te Ulaşım ve Konaklama